सोमवार, ५ फेब्रुवारी, २०१८

मीना तुपे-चोंधे पाटील (PSI)

@महाराष्ट्राच्या इतिहासातील 'मानाची तलवार' मिळवणारी पहिली महिला पोलिस अधिकारी

मीना भीमसेन तुपे या या एक मराठी पोलीस अधिकारी आहेत. बीड जिल्ह्यातील दगडी शहाजानपुर या छोट्याशा गावात त्यांचा जन्म झाला. तुपे यांच्या वडीलांनी त्यांना शिकायला प्रोत्साहित केले, परंतु त्यांच्या आई, शशिकला तुपे यांचा विरोध होता.

तुपे कुटुंबातील चार मुली व एक मुलापैकी  तुपे बहिणींमध्ये मीना सर्वात लहान आहेत. मुलींनी शिक्षणच घेऊ नये असा आईचा आग्रह असल्याने मोठ्या तिन्ही बहिणींचे जेमतेम शालेय शिक्षण झाले.

मीना तुपे यांना लहानपणापासून शेतात नांगरणी, खुरपणी अशी अंगमेहनतीची सर्व कामे करावी लागली त्यामुळे त्या काटक झाल्या. त्यांना शिक्षिका व्हायचे होते. त्यासाठी शिक्षणशास्त्र पदविकाही तिने प्राप्त केली. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्या पोलिसांत भरती झाल्या. त्यांना 💐🏆खंडाळा प्रशिक्षण केंद्रात उत्कृष्ट प्रशिक्षणार्थी 🏆म्हणून प्रथम पारितोषिक मिळाले त्या हवालदार झाल्या. त्यानंतर त्यांनी महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेत 🎯महिलांमध्ये महाराष्ट्रात द्वितीय क्रमांकाने 💐उत्तीर्ण झाल्या. नाशिकच्या महाराष्ट्र पोलीस प्रबोधिनीत त्यांना ७४९ तरुण-तरुणींमधून 🏆सर्वोत्कृष्ट प्रशिक्षणार्थी🏆 असल्याचा मान मिळाला. हे मिळविणाऱ्या मीना तुपे पहिल्याच महिला प्रशिक्षणार्थी होत.

💰पुरस्कार💰

मीना तुपे यांना त्यांच्या प्रबोधिनीमधील यशाबद्दल ‘🗡मानाची तलवार’🗡 मिळाली आहे. (९-६-२०१६) 🏅यशवंतराव चव्हाण सुवर्णपदक, 🏵अहिल्याबाई होळकर करंडक
🏆🏆🏆
महाराष्ट्र पोलीस प्रबोधिनीच्या शंभर वर्षांहून अधिकच्या काळात सर्वोत्कृष्ट प्रशिक्षणार्थीचा किताब प्रथमच एखाद्या महिलेने प्राप्त करण्याचा इतिहास रचणाऱ्या उपनिरीक्षक मीना तुपेच्या कामगिरीने बीड जिल्ह्य़ातील दगडी शहाजानपुर या छोटय़ाशा गावाचे नाव प्रकाशझोतात आले आहे. मीनाच्या कामगिरीचा मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते झालेला गौरव सोहळा अनुभवताना तिला शिक्षणाला प्रोत्साहन देणारे वडील भिवसेन तुपे आणि कधीकाळी मुलींनी शिकण्याची गरज नाही, अशी अपेक्षा बाळगणारी आई शशिकला या दोघांच्या डोळ्यात आनंदाश्रू तरळले.
🎯७४९ प्रशिक्षणार्थीच्या तुकडीत सर्वोत्कृष्ट ठरणे सोपी गोष्ट नाही. पोलीस उपनिरीक्षक पदासाठी प्रबोधिनीत १३ महिन्यांचे खडतर प्रशिक्षण घ्यावे लागते. लहानपणापासून शेतात नांगरणी, खुरपणी अशी अंगमेहनतीची सर्व कामे करणाऱ्या मीनाला हे प्रशिक्षण त्यामुळे खडतर भासलेच नाही. तुपे कुटुंबाची आर्थिक स्थिती तशी बेताचीच. चार एकर कोरडवाडू शेतीवर गुजराण करणाऱ्या या कुटुंबात चार मुली आणि एक मुलगा. बहिणींमध्ये मीना सर्वात लहान. मुलींनी शिक्षणच घेऊ नये असा आईचा आग्रह असल्याने मोठय़ा तिन्ही बहिणींचे जेमतेम शालेय शिक्षण झाले. परंतु, मीनाचा शिक्षणाचा हट्ट कायम राहिला. शिक्षिका होण्याचे तिचे ध्येय होते. त्यासाठी शिक्षणशास्त्र पदविकाही तिने प्राप्त केली. मात्र, शिक्षण पूर्ण होऊनही नोकरीची आशा धूसर वाटत होती. याच काळात पोलीस भरतीची जाहिरात पाहून तिचा निर्णय बदलला. ती हवालदार झाली. खंडाळा प्रशिक्षण केंद्रातही उत्कृष्ट प्रशिक्षणार्थी म्हणून तिने प्रथम पारितोषिकY मिळवले. पण या पदावर तिचे मन रमेना. पोलीस अधिकाऱ्यांच्या कामामुळे मीनाला प्रेरणा मिळाली.
शेतकरी कुटुंबातील युवक-युवतींनी स्पर्धा परीक्षेकडे वळायला हवे. त्यासाठी मार्गदर्शन करण्याची तिची तयारी आहे. मीनाची हुशारी केवळ शारीरिक प्रशिक्षणाच्या बाबतच दिसून येते असे नव्हे. शेतकरी आत्महत्येवरील तिचे विचार सर्वानाच अंतर्मुख करणारे आहेत. शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांवर केवळ वरवरची चर्चा करून उपयोग नाही. त्यासाठी काहीतरी खोलवर उपायांची गरज आहे. शेतात राबणाऱ्या आई-वडिलांचे अपार कष्ट लक्षात घेऊन मुलांनी चांगला अभ्यास केल्यास आत्महत्येसारखा प्रश्नच उद्भवणार नाही, असे तिचे म्हणणे आहे. शेतकरी कुटुंबांना यामुळे चांगले दिवस येतील, अशी अपेक्षाही व्यक्त केली. सध्याच्या काळात सत्ता व पैसा याला सर्वाधिक महत्व आहे. त्यामुळे समाजाचा पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलतो असा समज आहे. परंतु, कठोर मेहनतीने हा दृष्टिकोन बदलता येतो आणि त्याची ताकत शेतकरी कुटुंबातही आहे. मीना तुपेने त्यावर शिक्कामोर्तब केले आहे.